Αν αύριο το πρωί το website ή το eshop της επιχείρησής σας σταματούσε να λειτουργεί και τα δεδομένα του εξαφανίζονταν, πόσο σίγουροι είστε ότι θα μπορούσατε να το επαναφέρετε; Όχι να ξαναφτιάξετε απλώς μια παρόμοια ιστοσελίδα, αλλά να επαναφέρετε τα αρχεία, τις εικόνες, τα προϊόντα, τις ρυθμίσεις, τις καταχωρίσεις και στην περίπτωση ενός eshop, τις παραγγελίες και τα δεδομένα που χρειάζεται για να συνεχίσει να λειτουργεί.
Αυτό είναι που πρέπει να εξασφαλίζει μια σωστά οργανωμένη στρατηγική backup. Για να υπάρχει, όμως, ουσιαστική προστασία, δεν αρκεί ένα μόνο αντίγραφο ασφαλείας. Χρειάζεται να υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα αντιγράφων, αποθηκευμένα σε διαφορετικά σημεία, ώστε να καλύπτονται διαφορετικά σενάρια και να μειώνεται ο κίνδυνος οριστικής απώλειας δεδομένων.
Τι ακριβώς προστατεύει ένα backup ιστοσελίδας ή eshop;
Όταν μιλάμε για backup ιστοσελίδας, δεν εννοούμε απλώς ένα αντίγραφο των σελίδων που βλέπει ο επισκέπτης. Μια σύγχρονη ιστοσελίδα αποτελείται από διαφορετικά στοιχεία που λειτουργούν μαζί στο παρασκήνιο. Συνήθως ένα ολοκληρωμένο backup περιλαμβάνει:
- τα αρχεία της ιστοσελίδας,
- τη βάση δεδομένων,
- τις εικόνες και τα υπόλοιπα αρχεία πολυμέσων,
- τα προϊόντα και τις κατηγορίες ενός eshop,
- βασικές ρυθμίσεις του συστήματος,
- δεδομένα που έχουν προστεθεί ή τροποποιηθεί μέσα από το διαχειριστικό.
Η βάση δεδομένων είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ένα eshop, καθώς περιλαμβάνει πληροφορίες για προϊόντα, παραγγελίες, αποθέματα, πελάτες και άλλες λειτουργίες του ηλεκτρονικού καταστήματος. Επομένως, ένα backup που περιλαμβάνει μόνο ορισμένα αρχεία αλλά όχι τη βάση δεδομένων μπορεί να μην είναι αρκετό για μια πραγματική επαναφορά. Για να μπορεί η ιστοσελίδα να επανέλθει στην κατάσταση που βρισκόταν τη στιγμή του backup, πρέπει να μπορούν να επαναφερθούν τόσο τα αρχεία όσο και τα απαραίτητα δεδομένα.
Γιατί χρειάζεται backup ακόμη και όταν όλα λειτουργούν σωστά;
Το backup είναι από εκείνες τις υποδομές που μπορεί να φαίνονται περιττές όσο όλα λειτουργούν σωστά, μέχρι τη στιγμή που θα παρουσιαστεί ένα πρόβλημα. Η απώλεια δεδομένων μπορεί να προκύψει από πολλές διαφορετικές αιτίες: μια βλάβη σε έναν δίσκο, μια προβληματική αναβάθμιση, ένα ανθρώπινο λάθος, μια λανθασμένη διαγραφή, μια κακόβουλη ενέργεια ή μια σοβαρότερη τεχνική αστοχία στην υποδομή που φιλοξενεί το website.
Υπάρχει ακόμη μια περίπτωση που συχνά παραβλέπεται: τα λάθη που δεν εντοπίζονται αμέσως. Για παράδειγμα, μπορεί να γίνει μια αλλαγή στην ιστοσελίδα τη Δευτέρα και το πρόβλημα να διαπιστωθεί την Πέμπτη. Αν υπάρχει μόνο το πιο πρόσφατο backup και αυτό έχει δημιουργηθεί αφού προέκυψε το πρόβλημα, τότε το αντίγραφο θα περιλαμβάνει το ίδιο λάθος. Γι’ αυτό δεν αρκεί να υπάρχει απλώς ένα backup. Χρειάζεται προστασία σε διαφορετικά σημεία και, όπου είναι απαραίτητο, η δυνατότητα επαναφοράς σε προηγούμενες εκδόσεις. Έτσι, μπορείτε να επαναφέρετε την ιστοσελίδα σας σε ένα σημείο πριν εμφανιστεί το πρόβλημα.
Γιατί ένα μόνο backup δεν είναι αρκετό;
Ας υποθέσουμε ότι η ιστοσελίδα σας βρίσκεται σε έναν server και δημιουργείται ένα backup εκεί. Αυτό είναι σίγουρα καλύτερο από το να μην υπάρχει καθόλου αντίγραφο. Τι γίνεται, όμως, αν παρουσιαστεί πρόβλημα στον ίδιο τον server; Αν χαθεί ολόκληρη η υποδομή, μπορεί να χαθεί μαζί και το website και το μοναδικό backup. Είναι σαν να έχετε το πρωτότυπο ενός σημαντικού εγγράφου και μια φωτοτυπία του στο ίδιο συρτάρι. Η φωτοτυπία σας προστατεύει αν καταστραφεί το πρωτότυπο. Αν όμως χαθεί ολόκληρο το συρτάρι, χάνετε και τα δύο.
Ας πάμε ένα βήμα παραπέρα. Ακόμη και αν το backup βρίσκεται σε διαφορετικό server, αλλά αυτός βρίσκεται στον ίδιο φυσικό χώρο (data center), υπάρχει ένα κοινό σημείο εξάρτησης: το data center. Ένα σοβαρό περιστατικό στην εγκατάσταση μπορεί θεωρητικά να επηρεάσει και τα δύο. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που τα πολλαπλά αντίγραφα δεν είναι από μόνα τους αρκετά. Η πραγματική προστασία προκύπτει όταν τα αντίγραφα βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία αποθήκευσης, ώστε ένα πρόβλημα στο ένα να μην επηρεάσει και τα υπόλοιπα.
Η λογική του 4-level backup
Ένας τρόπος να οργανωθεί η προστασία μιας ιστοσελίδας ή ενός eshop είναι να υπάρχουν αποθηκευμένα τα δεδομένα του σε τέσσερα διαφορετικά σημεία, συμπεριλαμβανομένου του περιβάλλοντος στο οποίο λειτουργεί αυτή τη στιγμή. Κάθε επίπεδο έχει διαφορετικό ρόλο και προσφέρει ένα επιπλέον σημείο επαναφοράς σε περίπτωση προβλήματος.
Επίπεδο 1: Το ενεργό website ή eshop
Το πρώτο επίπεδο είναι η ίδια η τρέχουσα έκδοση της ιστοσελίδας, δηλαδή το σύστημα που χρησιμοποιούν αυτή τη στιγμή οι επισκέπτες ή οι πελάτες. Εκεί βρίσκονται τα αρχεία και τα δεδομένα που χρειάζονται για τη λειτουργία της. Τεχνικά, το ενεργό website ή eshop δεν θεωρείται backup. Αποτελεί, όμως, το σημείο αναφοράς για τα υπόλοιπα επίπεδα προστασίας και το πρώτο από τα τέσσερα σημεία όπου διατηρούνται τα αρχεία και τα δεδομένα της ιστοσελίδας.
Επίπεδο 2: Αντίγραφο σε δεύτερο δίσκο
Το επόμενο επίπεδο είναι ένας δεύτερος δίσκος στον ίδιο server, στον οποίο διατηρούνται τα ίδια δεδομένα με τον βασικό δίσκο. Γιατί είναι χρήσιμος; Επειδή οι δίσκοι είναι φυσικά εξαρτήματα και μπορεί να παρουσιάσουν βλάβη. Αν ο βασικός δίσκος σταματήσει να λειτουργεί, υπάρχει ένα δεύτερο αντίγραφο δεδομένων διαθέσιμο.
Έτσι, η λειτουργία της ιστοσελίδας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από ένα και μόνο φυσικό μέσο αποθήκευσης. Υπάρχει, όμως, πάλι ένας περιορισμός: και οι δύο δίσκοι βρίσκονται στον ίδιο server. Επομένως, αν παρουσιαστεί πρόβλημα εκεί, υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστούν τόσο ο βασικός δίσκος όσο και το αντίγραφο ασφαλείας.
Επίπεδο 3: Backup σε διαφορετικό server μέσα στο data center
Τώρα το σενάριο γίνεται πιο σοβαρό. Έστω ότι δεν παρουσιάζει πρόβλημα μόνο ο βασικός δίσκος, αλλά ολόκληρος ο server. Σε αυτή την περίπτωση, ο δεύτερος δίσκος μπορεί να μην αρκεί, αφού βρίσκεται και αυτός στο ίδιο σύστημα. Γι’ αυτό, σε αυτό το επίπεδο το backup αποθηκεύεται σε διαφορετικό server, ώστε να μην εξαρτάται από το ίδιο φυσικό μηχάνημα που φιλοξενεί το website. Αν ο βασικός server γίνει μη διαθέσιμος, εξακολουθεί να υπάρχει αντίγραφο της ιστοσελίδας και των δεδομένων σε έναν άλλο server μέσα στο ίδιο data center. Με απλά λόγια:
Χαλάει ο βασικός δίσκος → υπάρχει ο δεύτερος δίσκος.
Χάνεται ο βασικός server → υπάρχει backup σε διαφορετικό server μέσα στο data center.
Με αυτόν τον τρόπο καλύπτεται ένας ακόμη παράγοντας κινδύνου. Ωστόσο, επειδή και οι δύο servers βρίσκονται στο ίδιο data center, ένα σοβαρό πρόβλημα εκεί θα μπορούσε να επηρεάσει και τα δύο αντίγραφα.
Επίπεδο 4: Backup εκτός data center
Μέχρι εδώ, όλα τα αντίγραφα βρίσκονταν μέσα στο ίδιο data center. Τι γίνεται, όμως, αν παρουσιαστεί ένα σοβαρό πρόβλημα που επηρεάζει ολόκληρη την εγκατάσταση; Σε ένα τέτοιο σενάριο, ακόμη και ένα backup σε διαφορετικό server μπορεί να μην είναι αρκετό.
Γι’ αυτό, το τέταρτο επίπεδο είναι ένα αντίγραφο που αποθηκεύεται εκτός του συγκεκριμένου data center. Για παράδειγμα, αν το website και τα υπόλοιπα backups βρίσκονται σε ένα data center στην Αθήνα, το τέταρτο αντίγραφο μπορεί να αποθηκεύεται σε άλλη εγκατάσταση στη Θεσσαλονίκη ή το εξωτερικό. Έτσι, αν ένα περιστατικό επηρεάσει ολόκληρο το data center, υπάρχει ένα ακόμη αντίγραφο των δεδομένων σε διαφορετικό φυσικό σημείο. Αυτό είναι το κρίσιμο χαρακτηριστικό του συγκεκριμένου μοντέλου: κάθε επίπεδο καλύπτει την αδυναμία του προηγούμενου.
Χαλάει ο βασικός δίσκος; → Υπάρχει ο δεύτερος δίσκος.
Χάνεται ο βασικός server; → Υπάρχει backup σε διαφορετικό server.
Επηρεάζεται ολόκληρο το data center; → Υπάρχει αντίγραφο εκτός data center.
Με αυτόν τον τρόπο, κάθε επίπεδο καλύπτει έναν διαφορετικό κίνδυνο. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς να υπάρχουν τέσσερα αντίγραφα, αλλά να είναι αποθηκευμένα σε διαφορετικά σημεία, ώστε ένα πρόβλημα σε ένα από αυτά να μην επηρεάσει και τα υπόλοιπα.
Γιατί πολλά backups δεν σημαίνουν πάντα περισσότερη προστασία;
Μπορεί κάποιος να έχει τέσσερα αντίγραφα ενός website και παρ’ όλα αυτά να μην έχει πραγματικά τέσσερα επίπεδα προστασίας. Αν, για παράδειγμα, όλα βρίσκονται στον ίδιο server, τότε μια συνολική βλάβη του συγκεκριμένου server μπορεί να τα επηρεάσει όλα ταυτόχρονα. Φανταστείτε ότι έχετε τέσσερα αντίγραφα ενός σημαντικού εγγράφου αποθηκευμένα στον ίδιο υπολογιστή. Έχετε πράγματι τέσσερα αρχεία. Αν όμως χαλάσει ο υπολογιστής, μπορεί να χάσετε και τα τέσσερα.
Το ίδιο ισχύει και σε μια επαγγελματική υποδομή. Ο αριθμός των αντιγράφων από μόνος του δεν αρκεί για να δείξει πόσο καλά προστατεύονται τα δεδομένα. Το κρίσιμο είναι πόσο ανεξάρτητα είναι τα αντίγραφα μεταξύ τους. Σε μια οργανωμένη αρχιτεκτονική πολλαπλών επιπέδων κάθε νέο επίπεδο υπάρχει για να προστατεύει από μια αστοχία που το προηγούμενο επίπεδο δεν μπορεί να καλύψει από μόνο του.
Τι σημαίνει η απώλεια μιας ιστοσελίδας ή ενός eshop;
Η πραγματική επίπτωση εξαρτάται από το είδος της ιστοσελίδας και από το πόσα δεδομένα έχουν χαθεί. Σε μια σχετικά στατική εταιρική ιστοσελίδα, η απώλεια δεδομένων μπορεί να σημαίνει ότι πρέπει να ξαναδημιουργηθούν σελίδες, άρθρα, φωτογραφίες ή πρόσφατες αλλαγές. Αυτό απαιτεί χρόνο και μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον κόστος για την επιχείρηση.
Σε ένα eshop, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη. Η βάση δεδομένων αλλάζει συνεχώς και περιλαμβάνει παραγγελίες, εγγραφές πελατών, αλλαγές σε προϊόντα και ενημερώσεις αποθέματος. Χωρίς κατάλληλο backup, ένα σοβαρό περιστατικό μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε προσωρινή διακοπή λειτουργίας, αλλά και σε απώλεια παραγγελιών, δεδομένων πελατών και άλλων στοιχείων που έχουν δημιουργηθεί μέσα από την καθημερινή λειτουργία του καταστήματος.
Οι απώλειες, επομένως, αφορούν επίσης χρόνο, κόστος αποκατάστασης και στην περίπτωση ενός eshop πωλήσεις, δυσαρεστημένους πελάτες και αρνητική εικόνα για την επιχείρηση. Ακόμη και όταν τα βασικά αρχεία μπορούν να ξαναστηθούν, τα δεδομένα που δημιουργούνται από την καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης δεν είναι πάντα δυνατό να ανακτηθούν. Γι’ αυτό, η προστασία μιας ιστοσελίδας ή ενός eshop χρειάζεται να βασίζεται όχι απλώς στην ύπαρξη ενός backup, αλλά σε ένα οργανωμένο σύστημα πολλαπλών επιπέδων προστασίας.
Κάθε πότε πρέπει να γίνεται backup;
Δεν υπάρχει μία συχνότητα που να είναι σωστή για όλες τις ιστοσελίδες. Εξαρτάται από το πόσο συχνά αλλάζουν τα δεδομένα και από το πόση πληροφορία μπορεί να αντέξει να χάσει η επιχείρηση. Σε μια εταιρική ιστοσελίδα που αλλάζει σπάνια, η ανάγκη μπορεί να είναι διαφορετική από ένα ειδησεογραφικό site ή ένα blog στο οποίο δημοσιεύεται νέο περιεχόμενο πολλές φορές την ημέρα. Σε ένα eshop με συνεχή δραστηριότητα, οι απαιτήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες. Αν δημιουργούνται παραγγελίες καθημερινά, ένα backup αρκετών ημερών πριν μπορεί να επιτρέπει την επαναφορά της ιστοσελίδας, αλλά να σημαίνει ταυτόχρονα σημαντική απώλεια δεδομένων και παραγγελιών. Ένας χρήσιμος τρόπος σκέψης είναι να αναρωτηθούμε: «Αν χρειαστεί να επαναφέρουμε το site αυτή τη στιγμή, πόσες ώρες δεδομένων είμαστε διατεθειμένοι να χάσουμε;»
Για ένα απλό website, η απάντηση μπορεί να είναι «μία ημέρα». Για ένα ενεργό eshop, ακόμη και μερικές ώρες μπορεί να κάνουν σημαντική διαφορά. Η συχνότητα του backup, επομένως, πρέπει να καθορίζεται με βάση την πραγματική ανάγκη της επιχείρησης και όχι βάσει ενός γενικού κανόνα. Όσο συχνότερα αλλάζουν ή δημιουργούνται νέα δεδομένα, τόσο μικρότερο πρέπει συνήθως να είναι το διάστημα μεταξύ των διαθέσιμων αντιγράφων.
Τι χρειάζεται ένα backup για να προσφέρει ουσιαστική προστασία;
Ένα αξιόπιστο σύστημα backup πρέπει να είναι πρόσφατο, ώστε να περιορίζει την απώλεια νέων δεδομένων και πλήρες, δηλαδή να περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα αρχεία και δεδομένα που απαιτούνται για μια ολοκληρωμένη επαναφορά. Είναι επίσης σημαντικό να δημιουργείται αυτόματα, ώστε η διαδικασία να μην εξαρτάται κάθε φορά από το αν κάποιος θυμήθηκε να δημιουργήσει το αντίγραφο.
Παράλληλα, τα αντίγραφα πρέπει να αποθηκεύονται σε ξεχωριστά σημεία από το ενεργό σύστημα, ώστε να μην κινδυνεύουν να χαθούν μαζί με το site σε περίπτωση προβλήματος. Εξίσου σημαντικό είναι να υπάρχει ιστορικό προηγούμενων εκδόσεων. Έτσι, αν ένα πρόβλημα περάσει απαρατήρητο για κάποιες ημέρες, υπάρχει η δυνατότητα επαναφοράς σε ένα αντίγραφο που δημιουργήθηκε πριν εμφανιστεί.
Ο καλύτερος τρόπος να σκεφτόμαστε το backup είναι ως σχέδιο επαναφοράς της λειτουργίας μιας επιχείρησης. Για ένα απλό website, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η online παρουσία της επιχείρησης μπορεί να αποκατασταθεί χωρίς να χρειαστεί να δημιουργηθεί ξανά από την αρχή. Για ένα eshop, σημαίνει ότι μπορούν να επανέλθουν όχι μόνο το site και τα προϊόντα, αλλά και οι παραγγελίες, οι πελάτες και τα υπόλοιπα δεδομένα που δημιουργούνται καθημερινά.
Η ύπαρξη ενός οργανωμένου συστήματος backup δεν σημαίνει ότι κάθε κίνδυνος εξαφανίζεται. Καμία τεχνική υποδομή δεν μπορεί να εγγυηθεί μηδενικό ρίσκο. Σημαίνει, όμως, ότι ένα μεμονωμένο περιστατικό είναι πολύ λιγότερο πιθανό να οδηγήσει σε οριστική απώλεια δεδομένων. Και αυτή είναι τελικά η ουσία μιας σωστής στρατηγικής αντιγράφων ασφαλείας: όχι απλώς να υπάρχουν περισσότερα αντίγραφα, αλλά να μην μπορεί ένα και μόνο πρόβλημα να τα θέσει όλα σε κίνδυνο ταυτόχρονα.